ماهيت مخلوطه ، مجرده ، مطلقه متن وتسمّى الماهيّة به شرط شىء « مخلوطةً » . . . لوجود بعض أقسامها فيه كالمخلوطة . ترجمه ماهيت به شرط شىء ، ماهيتِ مخلوطة وبشرط لا ، مجرده ولا به شرط ، مطلقه ناميده مىشود . و مقسمِ اقسامه سه‌گانه ، ماهيت است . و آن همان كلى طبيعى است كه به نام لا به شرط مَقسمى ناميده مىشود . لا به شرط مَقسمى همانند مخلوطه به دليل وجود بعض اقسامش در خارج ، در خارج موجود است . شرح از آن نظر كه مَقسم با قِسم ، متحد است اگر قِسم در ظرفى يافت شد مَقسم هم به وجود قسم در همان ظرف ، يافت خواهد شد . اگر اسم يا فعل يا حرف در جايى تحقق يافت با تحقق هر يك از اين اقسام ، مَقسم كه كلمه باشد متحقق خواهد شد . در اين‌جا هم مطلب چنين است ؛ زيرا با تحقق ماهيت مخلوطه كه همان ماهيت منضّم به ضمايم هست ، مَقسم كه ماهيت لا به شرط هست تحقق مىيابد . مَقسم را كلى طبيعى مىگويند چون آن عبارت است از نفس طبيعت و ماهيت و اگر آن‌را كلى مىنامند مقصود سعه و شمول آن ماهيت و طبيعت است . كيفيت تحقق كلى طبيعى متن والموجود من الكلى فى كلّ فردٍ . . . واحدة موجودة فى الذّهن - كما سيأتى . ترجمه كلى طبيعى ( لا به شرط مَقسمى ) در هر فردى كه موجود است از نظر عدد ، غير از آن چيزى است